Bij een kamertemperatuur van 16 tot 20 graden kies je een slaapzak van 2.5 TOG, bij 20 tot 24 graden 1.0 TOG en boven 24 graden 0.5 TOG. Onder 16 graden ga je naar 3.5 TOG. De kleding eronder telt mee, dus met één zomermodel en één wintermodel plus de juiste pyjama kom je het hele jaar door.
TOG staat voor Thermal Overall Grade en zegt hoeveel warmte een slaapzak vasthoudt. Hoe hoger het getal, hoe warmer. De TOG-waarde van een slaapzak is geen keurmerk en geen maat, maar puur een isolatiewaarde: zo onderscheid je een zomermodel van een wintermodel zonder ze naast elkaar te voelen.
De TOG-tabel per kamertemperatuur
Dit is de richtlijn die de meeste fabrikanten aanhouden. Kijk ook op het label van je slaapzak, want merken hanteren soms andere grenzen.
| Kamertemperatuur | TOG-waarde | Wat je eronder aandoet |
|---|---|---|
| Boven 24 graden | 0.5 TOG | Alleen een luier of een rompertje met korte mouwen |
| 20 tot 24 graden | 1.0 TOG | Rompertje met korte mouwen of een dunne pyjama |
| 16 tot 20 graden | 2.5 TOG | Pyjama met lange mouwen, eventueel een rompertje eronder |
| Onder 16 graden | 3.5 TOG | Warme pyjama met lange mouwen en lange broek |
De rubriek Veilig Slapen van de Stichting Wiegedood houdt het kort: "de aanbevolen slaapkamertemperatuur is 15 á 18 graden". Meet met een thermometer in de kamer zelf en niet op de gang: dat scheelt in de praktijk zo twee graden.
Welke slaapzak per seizoen, van zomer tot winter
De temperatuur in de kamer beslist, niet de maand op de kalender. Maar omdat de meeste ouders één zomer- en één winterslaapzak kopen, helpt het om te weten wanneer je welke pakt.
| Periode | Wat je 's nachts meestal meet | TOG-waarde |
|---|---|---|
| Hoogzomer, juni tot half september | Boven 24 graden op warme nachten | 0.5 TOG |
| Nazomer en vroeg najaar, half september tot eind oktober | 20 tot 24 graden | 1.0 TOG |
| Najaar en voorjaar met de verwarming aan | 16 tot 20 graden | 2.5 TOG |
| Winter met de verwarming 's nachts uit | Onder 16 graden | 3.5 TOG |
De overgangsweken zijn de lastigste. Eind september staat de verwarming vaak nog uit terwijl de kamer 's nachts naar 17 graden zakt, en overdag is het 22. Meet dan aan het eind van de avond, vlak voordat je zelf naar bed gaat: dat komt het dichtst bij de temperatuur van de nacht. Voor die tussenperiode is de StrolliSleep met afneembare mouwen praktisch: mouwen aan als het kouder wordt, los als de verwarming aangaat.
Voor de warme maanden werkt een dunne flanellen slaapzak voor 0 tot 9 maanden prima. Het volledige aanbod staat bij de babyslaapzakken. Buiten in de kinderwagen gaat de slaapzak niet mee: daar werken een voetenzak of handwarmers aan de duwstang beter.
TOG-waarden tel je bij elkaar op
De warmte die je baby voelt is de som van slaapzak plus kleding. Een slaapzak van 1.0 TOG met een dikke pyjama komt ongeveer op hetzelfde uit als een slaapzak van 2.5 TOG met een dun rompertje.
Wat je nooit optelt: een slaapzak over een inbakerdoek. Kies er één van de twee. Een mutsje hoort niet in bed, ook niet in de winter, want een baby geeft juist via het hoofd warmte af. En losse dekens combineer je niet met een slaapzak. De richtlijn is daar helder over: "Gebruik in wieg of bedje geen zacht materiaal. Geen zachte matras, geen kussens, geen hoofdbeschermer, geen dekbedje."
De juiste maat: halsopening, armsgaten en lengte
Een slaapzak die te groot is, is niet veilig: je baby kan naar beneden schuiven en met het hoofd in de zak terechtkomen. Te klein zit dan weer bekneld. Let op drie dingen:
- De halsopening. Het hoofd mag er niet doorheen kunnen. Trek voorzichtig: blijft de opening om de schouders zitten, dan is het goed.
- De armsgaten. Ruim genoeg om vrij te bewegen, strak genoeg dat het schoudertje er niet doorheen glijdt.
- De lengte. Reken op ongeveer tien tot vijftien centimeter extra onder de voetjes, zodat je kindje kan strekken en trappelen. Meer is te veel.
Een te ruime halsopening is precies de reden waarom babyslaapzakken van de markt worden gehaald. In september 2023 waarschuwde de NVWA voor een reeks slaapzakken in de maten 50 tot 65 en 65 tot 80 centimeter omdat "de halsopening (hoofdopening) te groot is waardoor een kind in de slaapzak kan glijden en daardoor kan stikken". In augustus 2024 volgde een waarschuwing voor een slaapzak waarvan de rits niet sterk genoeg was. Actuele waarschuwingen staan in het overzicht van de NVWA.
De Europese norm voor kinderslaapzakken is NEN-EN 16781. Die is niet verplicht, maar beschrijft wel precies waar het misgaat: hals- en armsgaten waar een kind in kan wegzakken, en te veel of te weinig isolatie. Slaapzakken worden meestal per leeftijdsgroep verkocht, in maten als S (0 tot 6 maanden), M (6 tot 12 maanden) en L (12 tot 24 maanden). Ga bij twijfel op lengte af en niet op leeftijd, want daar zit tussen baby's veel verschil in.
Zo voel je of je baby het te warm heeft
Voel in de nek of tussen de schouderbladen, niet aan de handjes of voetjes. De bloedsomloop van een baby is nog niet uitgerijpt, dus koude handen zijn normaal en zeggen niets over de kerntemperatuur. Voelt de nek klam of bezweet, dan is het te warm en haal je een laagje weg. Voelt de nek koel aan, dan mag er een laagje bij.
Oververhitting is het grotere risico, dus bij twijfel kies je liever een laagje minder. Andere signalen van te warm: rode wangetjes, snelle ademhaling en vochtig haar in de nek. Meer over de bredere richtlijnen lees je in onze complete gids over veilig slapen en in de JGZ-richtlijn preventie wiegendood. Voor persoonlijk advies ga je naar het consultatiebureau of de huisarts.
Mouwen of geen mouwen
Een mouwloze slaapzak is de standaard: de armpjes liggen vrij, waardoor je baby warmte kan afgeven en het risico op oververhitting kleiner is. De richtlijn noemt een passende trappelzak om die reden beter dan dekens, want "dan blijft het hoofdje onbedekt".
Mouwen zijn handig in een koude kamer of in de kinderwagen, waar de armpjes uit de dekens komen. Een model met afneembare mouwen lost het seizoensprobleem in één keer op: mouwen aan in november, mouwen los in mei. Maak de mouwen dan ook echt los zodra de kamer boven de 20 graden komt, anders tel je ongemerkt warmte op.
Veelgestelde vragen
Welke TOG-waarde heb ik nodig in de winter?
Blijft de slaapkamer 's nachts onder de 16 graden, dan kies je 3.5 TOG met een warme pyjama met lange mouwen en lange broek. Staat de verwarming ook 's nachts aan en meet je 16 tot 20 graden, dan is 2.5 TOG genoeg. Meet eerst, want tussen twee huizen zit zo vijf graden verschil.
Vanaf wanneer mag een baby in een slaapzak?
Vanaf de geboorte, zolang de maat klopt en het hoofd niet door de halsopening kan. Voor pasgeborenen bestaan aparte kleine maten, en die zijn veiliger dan een grote slaapzak die je later nog wil gebruiken.
Hoe was ik een slaapzak zonder dat de vulling klontert?
Wassen op de temperatuur van het label, meestal 30 of 40 graden, rits dicht en het liefst in een waszak. Goed uitschudden voor het drogen houdt de vulling verdeeld. In onze gids over babyspullen schoonhouden staan de rest van de wasadviezen.