De eerste tandjes komen meestal tussen 6 en 9 maanden door, bijna altijd met de twee onderste snijtandjes eerst. Kwijlen, op alles bijten en rood, gezwollen tandvlees horen erbij. Wat helpt is een koele bijtring, zachte massage van het tandvlees en een voorspelbaar dagritme. Hoge koorts hoort er niet bij.
Je baby slaapt slechter, kwijlt door drie slabbetjes heen en stopt alles in haar mond. Dan is de conclusie snel gemaakt: het zijn de tandjes. Meestal klopt dat ook, maar niet alles wat ouders aan doorkomende tandjes toeschrijven komt er echt door. Hieronder zetten we op een rij wanneer je wat kunt verwachten, welke signalen er wel en niet bij horen, en wat je vanavond nog kunt doen.
Wanneer komen de eerste tandjes door?
Het gemiddelde eerste tandje verschijnt tussen 6 en 9 maanden. De spreiding daarrond is groot en volstrekt normaal: sommige baby's hebben al rond 3 of 4 maanden een randje wit te pakken, andere kinderen zijn ruim over hun eerste verjaardag voor er iets doorbreekt. Laat komen zegt niets over de kwaliteit van het gebit, en vroeg komen betekent niet dat je iets extra's moet doen.
Wat je wel merkt in de weken ervoor: het tandvlees voelt harder aan, er tekent zich een wit puntje af en je baby heeft een duidelijke bijtbehoefte. Die behoefte is geen ondeugd, het is tegendruk zoeken. Rond 2,5 tot 3 jaar is het melkgebit met twintig tandjes compleet.
De volgorde waarin tandjes doorkomen
De volgorde ligt behoorlijk vast, ook als het tempo per kind verschilt:
- 6 tot 10 maanden: de twee onderste snijtanden, meestal als eerste.
- 8 tot 12 maanden: de twee bovenste snijtanden.
- 9 tot 16 maanden: de zijsnijtanden, boven en onder.
- 13 tot 19 maanden: de eerste kiezen. Deze zijn breder en geven vaak meer onrust dan een snijtandje.
- 16 tot 23 maanden: de hoektanden.
- 23 tot 33 maanden: de tweede kiezen, waarmee het melkgebit af is.
Handig om te weten: de periodes met kiezen zijn doorgaans de lastigste. Als je peuter rond de anderhalf jaar ineens weer slechter slaapt en op alles kauwt, is dat vaak geen terugval in gedrag maar simpelweg een kies.
Symptomen van doorkomende tandjes
De signalen die er echt bij horen zijn tamelijk herkenbaar: veel kwijlen, op alles bijten wat binnen handbereik ligt, rood en gezwollen tandvlees, wrijven aan wang of oor, prikkelbaarheid en onrustiger slapen. Sommige baby's willen korter drinken omdat zuigen tegen het gevoelige tandvlees drukt.
Wat er niet standaard bij hoort: echte koorts, flinke diarree of overgeven. Er is geen bewijs dat doorkomende tandjes die veroorzaken. Een lichte verhoging kan, maar boven de 38,5 graden ga je op zoek naar een andere oorzaak. Ook als je kind niet meer wil drinken, suf is of ontroostbaar blijft huilen, bel je het consultatiebureau of de huisarts in plaats van het op de tandjes te schuiven.
Slaap is het onderdeel waar ouders het meest van omvallen. Een tandenperiode duurt meestal een paar dagen tot een week per tandje, en daarna keert het oude ritme meestal vanzelf terug. Houd de basis intussen zo saai en voorspelbaar mogelijk; in onze gids over veilig slapen lees je hoe je die basis inricht.
Wat echt helpt tegen tandjespijn
Er is geen wondermiddel, wel een handvol dingen die betrouwbaar verlichting geven:
- Koele tegendruk. Leg een bijtring of siliconen bijtspeeltje een half uurtje in de koelkast, niet in de vriezer. Steenkoud en keihard materiaal kan het tandvlees juist beschadigen.
- Zachte massage. Wrijf met een schone vinger of een vochtig, koel washandje over het tandvlees. Veel baby's ontspannen daar zichtbaar van.
- Iets om op te kauwen dat past bij kleine handjes. Een siliconen bijtspeeltje met ribbels en open vormen is vanaf 3 maanden bruikbaar en geeft precies die tegendruk. Het materiaal is voedselveilig siliconen, vrij van BPA, PVC en ftalaten, en kan met warm water schoon.
- Troost bij het kauwen. Voor baby's die vooral onrustig zijn werkt een combinatie van knuffel en bijtring goed, zoals de BabyBloom (ook vanaf 3 maanden), waarbij de getextureerde ringen het tandvlees masseren terwijl je kind iets zachts vasthoudt.
- Afleiding. Onderschat dit niet. Een half uur op de speelmat met iets nieuws om te ontdekken haalt de aandacht weg bij de mond. Ideeën per leeftijd staan in ons artikel over sensorisch spelen met je baby, en in de collectie schermvrij speelgoed vind je speeltjes die daarbij passen.
Bijtspeeltjes gaan de hele dag de mond in en uit, dus spoel ze dagelijks af en laat ze goed drogen. Dezelfde hygiëneregels als bij badspeelgoed: geen water dat blijft staan, en materiaal zonder gaatjes waar vocht in kruipt.
Wat je beter niet doet
Barnsteenkettingen zijn populair, maar de NVWA raadt ze af voor kinderen onder de 3 jaar: kraaltjes kunnen losraken en in de mond terechtkomen, met verstikkingsgevaar tot gevolg. Draagt een ouder kind er toch een, doe dat dan alleen onder toezicht en haal hem 's nachts af.
Ook tandjeskoekjes zijn minder onschuldig dan ze lijken. Ze verlichten de pijn niet en bevatten suiker, precies wat je bij net doorgebroken tandjes niet wilt. Verdovende gels met benzocaïne of lidocaïne gebruik je alleen op advies van een arts of apotheker, nooit standaard.
Poetsen begint bij het eerste tandje
Zodra dat eerste randje wit zichtbaar is, begin je met poetsen: twee keer per dag, met een klein zacht borsteltje en peutertandpasta. In het begin gaat het minder om reinigen dan om gewenning. Een kind dat vanaf maand zeven weet dat poetsen bij het ritueel hoort, geeft rond zijn tweede veel minder tegengas. Poets zelf na tot een jaar of tien; kinderen kunnen het gebaar wel, maar halen de achterkant nog niet.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt het doorkomen van één tandje?
Meestal een paar dagen tot ongeveer een week rond het moment dat het tandje door het tandvlees breekt. Duurt de onrust veel langer, kijk dan of er misschien twee tandjes tegelijk komen of dat er iets anders speelt.
Kan mijn baby koorts krijgen van tandjes?
Een lichte verhoging komt voor, maar echte koorts boven de 38,5 graden wordt zelden door tandjes veroorzaakt. Neem in dat geval contact op met het consultatiebureau of de huisarts.
Vanaf welke leeftijd mag een bijtring?
Bijtspeeltjes van voedselveilig siliconen zijn er vanaf ongeveer 3 maanden, ruim voordat het eerste tandje doorkomt. Kies een model uit één stuk, zonder losse onderdelen of koordjes, en controleer het regelmatig op scheurtjes.