Onder de 2 jaar is het advies: geen schermtijd, met videobellen met opa en oma als uitzondering. Van 2 tot 4 jaar houdt de Wereldgezondheidsorganisatie maximaal 1 uur per dag aan, en liever minder. Voor schoolkinderen wordt vaak 2 uur genoemd. Belangrijker dan de klok is wat het scherm verdringt en of jij erbij zit.
Bijna elke ouder kent het moment. Je wil twintig minuten koken, de tablet werkt, en daarna vraag je je af of dat nu erg was. Er circuleren veel getallen online, vaak zonder bron. Hieronder staat wat de richtlijnen werkelijk zeggen, waar ze vandaan komen, en wat je er in de praktijk mee doet.
Schermtijd per leeftijd: de richtlijnen op een rij
De bekendste richtlijn komt van de Wereldgezondheidsorganisatie, die in 2019 adviezen publiceerde over beweging, zitten en slapen bij kinderen onder de 5 jaar. Voor oudere kinderen bestaat er in Nederland geen officiële norm in uren.
| Leeftijd | Advies | Waar het op neerkomt |
|---|---|---|
| 0 tot 1 jaar | Geen schermtijd | Een baby leert van gezichten, stemmen en aanraking, niet van beeld |
| 1 jaar | Geen passieve schermtijd | Stilzitten voor een scherm wordt afgeraden |
| 2 tot 4 jaar | Maximaal 1 uur per dag, liever minder | Korte stukjes, het liefst samen gekeken |
| 4 tot 6 jaar | Rond 1 uur per dag | Kies rustige inhoud en praat erover na |
| 6 jaar en ouder | Vaak 2 uur genoemd | Geen harde norm, kijk vooral naar slaap, beweging en school |
Die twee uur voor oudere kinderen komt niet van de Wereldgezondheidsorganisatie, maar uit richtlijnen van onder meer Canada, Australië en het Verenigd Koninkrijk. Het Nederlands Jeugdinstituut noemt vergelijkbare ordes van grootte, maar zegt er nadrukkelijk bij dat uren tellen niet het hele verhaal is.
Waarom de klok maar het halve verhaal is
Een uur samen naar een rustig programma kijken en er daarna over napraten is iets heel anders dan een uur alleen door filmpjes swipen. Drie dingen bepalen samen hoe zwaar schermtijd weegt:
- Wat je kind kijkt. Traag opgebouwde inhoud met herhaling is voor een peuter beter te volgen dan snelle beelden die om de twee seconden wisselen.
- Met wie. Zit jij erbij en benoem je wat er gebeurt, dan wordt het scherm een gespreksonderwerp in plaats van een oppas.
- Wanneer. Een scherm in het laatste uur voor bedtijd maakt inslapen lastiger. Dat is bij jonge kinderen het duidelijkste effect dat ouders zelf merken.
De nuttigste vraag is dus niet hoeveel minuten het waren, maar: wat had mijn kind anders gedaan in dat uur? Als het antwoord slapen, buiten spelen of met jou kletsen is, weeg je dat anders dan wanneer het antwoord zich vervelen in de auto is.
Het moment om afspraken te maken is nu
Begin september verandert het hele ritme in huis. Nieuwe schooltijden, vermoeide kinderen, drukkere avonden. Precies dan glijdt de tablet er ongemerkt in als overbrugging. Een afspraak die je in de eerste schoolweek maakt, houdt beter stand dan een verbod dat je in oktober uit frustratie oplegt.
Wat in de praktijk werkt bij kinderen tot een jaar of zeven:
- Koppel schermtijd aan een moment, niet aan een aantal minuten. Bijvoorbeeld: na het avondeten, tot het tafelmoment. Een kleuter begrijpt een moment beter dan een klok.
- Spreek af waar het scherm ligt als het uit is. Een vaste plek buiten de kinderkamer scheelt onderhandelen.
- Kondig het einde aan voor het zover is. Een waarschuwing van vijf minuten scheelt de helft van de discussies.
- Houd de slaapkamer en de eettafel schermvrij. Twee simpele regels zijn makkelijker vol te houden dan tien genuanceerde.
Wat je kind in de plaats doet
Een grens werkt pas als er iets tegenover staat. Het scherm wint namelijk niet omdat het zo goed is, maar omdat het er altijd is en geen voorbereiding kost. Zorg dat het alternatief net zo makkelijk binnen handbereik ligt: een mand met twee of drie activiteiten die je kind zelfstandig aankan.
Voor peuters van 18 maanden tot 5 jaar werken vorm- en kleuropdrachten goed, omdat een kind daar zelf mee verder kan zonder dat jij het spel moet dragen. De Toddla geometrische eieren zijn daar een voorbeeld van: zes eieren matchen op vorm en kleur, en elke helft klikt in de juiste basis. Voor kleuters die net iets meer uitdaging aankunnen, biedt een Montessori busy board meerdere handelingen op één plek. In onze collectie schermvrij speelgoed staat het volledige aanbod per leeftijd.
Zoek je concrete ideeën zonder aankoop, dan vind je er vijfentwintig in ons overzicht over schermvrij spelen met je peuter. Voor de auto en de trein, waar de verleiding het grootst is, hebben we een aparte gids over schermvrij speelgoed voor onderweg. En wie het scherm juist wil vervangen bij huiswerk: tafels oefenen zonder scherm laat zien hoe je dat thuis aanpakt.
Veelgestelde vragen
Telt videobellen met oma mee als schermtijd?
Nee, dat wordt apart bekeken. Videobellen is een gesprek met een echt persoon die reageert op je kind, en dat is precies het soort interactie waar jonge kinderen wel van leren. Ook onder de 2 jaar wordt het niet afgeraden.
Mijn kind zit ver boven die richtlijnen. Is dat schadelijk?
De richtlijnen zijn een streefwaarde, geen grens waarna er iets stukgaat. Kijk naar de signalen die er echt toe doen: slaapt je kind genoeg, beweegt het, speelt het ook zonder scherm, en gaat het uitzetten zonder grote strijd? Loopt het op meerdere punten vast, bespreek het dan met het consultatiebureau of de huisarts.
Is educatieve inhoud beter dan tekenfilms?
Iets, maar minder dan de marketing suggereert. Kinderen onder de 3 jaar hebben moeite om wat ze op een scherm zien te vertalen naar de echte wereld. Een app die kleuren leert werkt vooral als jij ernaast zit en die kleuren daarna ook in de kamer aanwijst.